سايت تفريحي سرگرمي خبري خودرو دانلود خبر پرداز : بررسي نقش ميل لنگ در خودرو
شنبه، 17 مرداد 1394 - 08:16 کد خبر:108689
در اينجاست كه ما به لنگيدن نياز داريم، به لنگيدن ميل‌لنگ‌هاي فلزي و ضمخت. اين‌بار اختراع ميل‌لنگ، اين وسيله موتور اتومبيل نه به آقاي ديزل در آلمان مربوط مي‌شود، نه به «هنري فورد» امريكايي و نه به «دايملر» و «كرايسلر».


در اينجاست كه ما به لنگيدن نياز داريم، به لنگيدن ميل‌لنگ‌هاي فلزي و ضمخت. اين‌بار اختراع ميل‌لنگ، اين وسيله موتور اتومبيل نه به آقاي ديزل در آلمان مربوط مي‌شود، نه به «هنري فورد» امريكايي و نه به «دايملر» و «كرايسلر».

آنها كپي‌برداري صريح و بي‌پرده‌اي از اختراع يك دانشمند قرن ششم كردند و چيزي را كه او در قرن ششم هجري براي حركت دادن آب از سطح پايين به بالادست‌ها اختراع كرد را در موتور اتومبيل به‌كار بردند.

اين وسيله توسط يك مهندس مسلمان به نام «بديع‌الزمان جزري» كه امروزه در جهان به «پدر علم رباتيك» شهرت دارد، ساخته شده است. مردي كه مي‌گويند مهندس معروف دوران خود از جزيره‌اي در شمال ميانرودان و جنوب شرقي آناتولي (تركيه) بوده است.

پيش از آنكه سراغ ميل‌لنگ، اين قطعه حساس و زيربنايي ساختمان اتومبيل‌هاي امروزي برويم، سري به زندگي و آثار مخترع اين وسيله قديمي مي‌زنيم. آن‌طور كه در تاريخ آمده است، درباره نژاد و قوميت وي چيزي درج نشده ولي با توجه به نام عربي او كه «بديع‌الزمان ابوالعزبن‌اسماعيل‌بن‌رزازجزري» است و قرائن آن زمان، فرض را بر اين گذاشته‌اند كه او يك مسلمان عرب بوده است.

هر چند فرضيه‌هايي درباره آشوري، ايراني، ترك يا كرد بودن وي نيز وجود دارد.‌ «بديع‌الزمان جزري» كتاب خود را به زبان عربي نوشته و آن را «الجامع بين العلم و العمل النافع في صناعه الحيل» نام گذاشته است. معني تحت‌اللفظي آن مي‌شود: «دانستني‌هايي در رابطه با مكانيزم‌هاي هوشمند». اين كتاب در فارسي با عنوان «مباني نظري و عملي مهندسي مكانيك در تمدن اسلامي» ترجمه شده است. «جزري» اين كتاب را در سال ۶۰۲ هجري به فرمان «قرا ارسلان» امير سلسله «آرتوقلو» در «دياربكر» آناتولي تاليف كرده است.

«جزري» در اين كتاب طرز كار و ساخت ۵۰ دستگاه كه خود ساخته و به كار برده است را تشريح مي‌كند. اين دستگاه‌ها شامل ساعت‌هاي آبي و شمعي، ظرف‌ها و فواره‌هاي خودكار، وسايل آبرساني از نهر و چاه، ابزار خودكار نواختن ني و ديگر وسايل از جمله قفل رمزي و قفل كلون‌دار و ابزار هندسي است. بخش عمده اسباب و تعبيه‌هايي كه وي در آن شرح مي‌دهد، اختراع خود او بوده‌است. همچنين «جزري» نخستين ربات قابل‌برنامه‌ريزي انسان‌نما را در اواخر عمرش ساخت. به اين علت او به عنوان پدر علم مهندسي رباتيك جهان شناخته مي‌شود. اختراع او، يك قايق آبي بود كه در آن ۴نوازنده مصنوعي موسيقي براي مراسم و برنامه‌هاي جشن سلطنتي آهنگ مي‌نواختند و حاضران را سرگرم مي‌كردند و سازها به صورت هيدروليك و با كمك آب برنامه‌ريزي شده بود.

«جزري» علاوه بر دانش‌ها و فنون مهندسان مسلمان پيش از خود تعدادي از ابزارها و دستگاه‌هاي مكانيكي و هيدروليكي مثل موتورهاي بخار و موتور بايسيكل‌هاي درون‌سوز را طراحي كرده و ساخته بود، به‌طوري كه حتي امروز هم تاثير نوآوري‌هاي او در علم مكانيك قابل مشاهده است. در كتاب «جزري» شمار چشمگيري واژه و اصطلاح فارسي يافت مي‌شود كه نشانگر تأثير بزرگ ايرانيان در فناوري جهان اسلام در سده‌هاي ميانه است.

با اين توصيف‌ها به سراغ يكي از اختراع‌هاي او كه در ساخت موتور اتومبيل‌ها به‌كار رفته يعني «ميل‌لنگ» مي‌رويم. وسيله‌اي كه تا همين چند دهه پيش بخشي از آن از موتور بيرون بود و رانندگان براي روشن كردن اتومبيل خود وسيله‌اي به نام «هندل» را در موتور فرو كرده و به چرخش درمي‌آوردند تا ميل‌لنگ داخل موتور حركت دوراني خود را آغاز كند و اتومبيل روشن شود؛ كاري كه امروزه به دستگاه برقي سوئيچ يا استارت سپرده شده است.

اين شما و اين گزارش امروز درباره «ميل‌لنگ» اتومبيل…، اگرچه تا حدي يك گزارش فني و تخصصي است.
«ميل‌لنگ» و ركاب دوچرخه!

ميل‌لَنگ قطعه‌اي در موتورها است كه حركت خطي پيستون‌ها را تبديل به حركت دوراني مي‌كند.

ميل‌لنگ به‌طور معمول به وسيله ياتاقان روي بلوك سيلندر سوار مي‌شود و قطعه‌اي به نام «بغل ياتاقاني» خلاصي يا لقي طولي؛ ميل‌لنگ را تنظيم مي‌كند. خلاصي ميل‌لنگ در ياتاقان كمتر از يك دهم ميليمتر است. ميل‌لنگ داراي لنگ‌ها يا نقاط اتصال ثابت و متحرك است. لنگ‌هاي ثابت به وسيله ياتاقان‌هاي ثابت روي بلوك سيلندر بسته مي‌شوند و فقط حركت چرخشي دارند و به همين منظور به اين نام خوانده مي‌شوند.

لنگ‌هاي متحرك كه علاوه بر حركت چرخشي حركت دوراني نيز دارند به وسيله ياتاقان متحرك به شاتون وصل مي‌شوند. شاتون نيز از طريق «گژن‌پين» به پيستون متصل مي‌شود و به اين طريق حركت رفت و برگشت پيستون كه كورس پيستون ناميده مي‌شود به حركت دوراني تبديل مي‌شود.

روي لنگ‌هاي ثابت ميل‌لنگ سوراخ‌هايي وجود دارد كه به لنگ‌هاي متحرك راه دارند، روغن موتور از طريق اين سوراخ‌ها ياتاقان‌هاي متحرك را روغنكاري مي‌كند. به‌طور معمول در قسمت جلويي ميل‌لنگ،‌ دنده‌اي وجود دارد كه به وسيله تسمه يا زنجير تايمينگ ميل‌بادامك يا ميل‌سوپاپ را مي‌چرخاند. نيروي چرخش دينام «آلترناتور»، پمپ هيدروليك فرمان، كمپرسور كولر و واترپمپ نيز از طريق چرخش ميل‌لنگ و به وسيله تسمه‌ها و پولي‌ها تامين مي‌شود. چرخ طيار يا فلايويل در قسمت انتهايي ميل‌لنگ بسته مي‌شود كه ديسك و كاور كلاچ روي آن بسته مي‌شوند و نيرو را به گيربكس و سپس به چرخ‌ها انتقال مي‌دهند. براي درك بهتر مكانيزم عملكرد ميل‌لنگ مي‌توان آن را به ركاب‌هاي دوچرخه تشبيه كرد، همان‌طور كه نيروي پاي ركاب‌زن به ركاب‌ها باعث به حركت درآمدن چرخه‌اي مي‌شود كه زنجيره بر آن حركت مي‌كند، نيرويي ميل‌لنگ را به تحريك وامي‌دارد و ميل‌لنگ اتومبيل را حركت مي‌دهد.
سركشي كردن به «ميل‌لنگ»!

تا زماني كه مكانيكي به شما نگفته است موتور اتومبيل‌تان از درون دچار نقص و روغن‌سوزي است، دليلي ندارد كه شما نگران تجهيزات درون آن مثل رينگ، ياتاقان، پيستون‌ها، ميل‌سوپاپ‌ها يا ميل‌لنگ‌ها شويد اما زماني كه به تشخيص مكانيك تعمير نيم‌موتور يا تمام موتور شما ضروري به نظر آمد، آن وقت لازم است شما به توصيه‌هاي مكانيك گوش كنيد و به او اجازه دهيد موتور را پياده كند.

مكانيك پس از باز كردن موتور، شما را از وضع ياتاقان‌ها، رينگ‌ها، ميل‌سوپاپ‌ها، پيستون‌ها و ميل‌لنگ و نيز صدماتي كه حين رانندگي به آنها وارد شده است، با خبر خواهد كرد. وقتي موتور اتومبيل شما براي تعمير نخست باز مي‌شود شايد لازم باشد برخي از تجهيزات درون موتور براي نخستين‌بار براي تعمير به دست تراشكار سپرده شوند و به قول مكانيك «تراش اول» بخورند كه مكانيك‌ها در اصطلاح به آن مي‌گويند «۱۰ درصد» و به همين نسبت بايد ديگر قطعات را بتراشند و همه آنها يك تراش بخورند و به‌وسيله مكانيك بسته يا به اصطلاح موتور جمع شود.

مكانيك‌ها براي تعميركردن موتور اتومبيل شما روش‌هاي مختلف و متناسب با تعداد باز و بسته شدن موتور و تعميرات از سوي مكانيك‌هاي قبلي را در نظر مي‌گيرند و به اين دليل، نخست سراغ «اندازه‌گيري خلاصي طولي ميل‌لنگ» موتور اتومبيل شما مي‌روند كه با ۲ روش انجام مي‌شود.

روش نخست با ساعت پايه‌دار مغناطيسي است كه در آن ميل‌لنگ سر جاي خود (بلوك) قرار دارد و بغل‌ياتاقاني و كپه‌هاي ثابت را بسته و ميل‌لنگ را اهرم مي‌كنند و آن را عقب مي‌كشند و ساعت را در جلوي ميل‌لنگ صفر مي‌كنند سپس به ميل‌لنگ در جهت جلو فشار مي‌آورند كه مقدار نشان داده شده به‌وسيله ساعت، مقدار خلاصي طولي است.

روش دوم، روش فيلرگذاري است كه در آن مانند روش قبل ميل‌لنگ را در سر جاي خود قرار داده و فقط كپه آخر را باز كرده و در فضاي بين آن برگه فيلر را عبور مي‌دهند.

نكته اينكه اولا براي كنترل خلاصي طولي ميل‌لنگ از واشر هلالي بغل‌ياتاقاني استفاده مي‌شود. همچنين خلاصي طولي ميل‌لنگ نبايد از ۲۰ درصد ميلي‌متر بيشتر باشد و در صورت بيشتر بودن اين لقي، يك طرف سيلندر كه در هنگام كلاچ به‌وسيله پاي راننده به ميل‌لنگ و سيلندر منتقل مي‌شود،‌ دچار ساييدگي مي‌شود.

پس از برگشتن از تراشكاري (ميل‌لنگ) مجراي روغن بايد با سيم كيلومتر تميز و شست‌وشو شود و همچنين ميل‌لنگ نيز تا ۳ پالس تراش خورده باشد كه با شماره ۰۱۰ و ۰۲۰ و ۰۳۰ مشخص مي‌شود و شماره تراش ميل‌لنگ را مي‌توان در پشت ياتاقان‌ها جست‌وجو كرد كه در صورت استاندارد بودن علامت STD در پشت ياتاقان حك شده است. اين يعني موتور اين اتومبيل تاكنون تعمير نشده است و اگر شماره‌هاي ۰۱۰و ۰۲۰و ۰۳۰ روي ياتاقان‌ها ديده شد يعني اينكه موتور اين اتومبيل قبلا يك‌بار، ۲بار يا ۳بار تعمير اساسي شده است.
وظايف جناب «ميل‌لنگ»!

تقريبا مي‌توان گفت تمام وظيفه به حركت درآوردن يك اتومبيل به گردن جناب «ميل‌لنگ» است و اگر او نلنگد، همه چرخ‌هاي اتومبيل لنگ خواهد ماند.

عليرضا صفوي كارشناس خودرو كه مطلب تخصصي جالبي را در اين زمينه در سايت تعميرگاه تخصصي نوشته يادآور شده است كه ميل‌لنگ از جنس فولاد با روكش كُرُم نيكل است و به روش آهنگري ساخته مي‌شود و بعد آن را با ماشين تراش پرداخت مي‌كنند.

قسمت‌هاي مختلف روي ميل‌لنگ عبارتند از محورهاي ثابت كه روي تكيه‌گاه‌هاي بلوك موتور توسط ياتاقان‌هاي ثابت محكم مي‌شود.

لنگ‌هاي متحرك، توسط ياتاقان‌هاي متحرك به شاتون متصل مي‌شود و نيروي پيستون‌ها به شاتون و از آنجا به ميل‌لنگ منتقل و باعث گردش آن مي‌شود.

همچنين وزنه‌هاي تعادل به قسمت‌هاي لنگ متصل و باعث بالانس ميل‌لنگ در به گردش درآمدن و جلوگيري از ارتعاش آن مي‌شود.
مجاري روغنكاري

پولي روغن برگردان با قاب روغن‌برگردان از خروج روغن جلوگيري مي‌كند.

شيار روغن‌برگردان در زمان چرخيدن، جهت و حركت آن به سمت داخل موتور است.

«فلانچ» در قسمت انتهاي ميل‌لنگ قرار داشته و روي آن سوراخ‌هاي پيچ براي نصب «فلايويل» وجود دارد. همچنين بوش ته ميل‌لنگ يا بلبرينگ محل قرار گرفتن شفت ورودي گيربكس است.
وظايف «ميل‌لنگ»

نخست گرداندن شاتون و به همراه آن حركت پيستون و برعكس (رابطه ۲ طرفه است كه در زمان احتراق پيستون و شاتون باعث حركت آن شده و در زمان‌هاي ديگر ميل‌لنگ باعث حركت پيستون مي‌شود.)

دوم، انتقال نيرو به دستگاه انتقال نيرو (به‌وسيله فلايويل.)

سوم، تبديل حركت خطي پيستون به حركت دوراني.

چهارم، انتقال حركت چرخشي به ميل سوپاپ، فولي پروانه، دينام و واتر پمپ.

البته پولي سر ميل‌لنگ هم براي خودش وظايفي دارد. ازجمله گرداندن قطعاتي مانند واتر پمپ، دينام، كولر و هيدروليك فرمان،‌ جلوگيري از ارتعاشات ميل‌لنگ،‌ تنظيم سيستم جرقه و وسيله‌اي براي برگرداندن روغن به داخل موتور.
«ميل‌لنگ» اتوموبيل شما چه عيبي دارد؟

به راستي، ميل‌لنگ كه فلزي قطور است، چگونه مي‌تواند در داخل موتور معيوب شود و اگر شود چه عيب‌هايي خواهد داشت؟

داريوش خواجه‌نوايي تعميركار زبده جاده ساوه در سايت «نواب تعمير» در اين‌باره نوشته است: عيب‌هاي ميل‌لنگ (بيشتر در زمان احتراق و گرماي زياد اتفاق خواهد افتاد و معمولا ميل‌لنگ دچار ۷ عيب خواهد شد. تاب برداشتن: در اين صورت توسط ساعت پايه‌دار مغناطيسي اندازه‌گيري مي‌شود كه مقدار تاب آن را از روي قسمت ثابت وسط ميل‌لنگ اندازه‌گيري مي‌كنند و حد مجاز آن تا ۰/۰۷ ميلي‌متر است كه در صورت بيشتر بودن بايد تعمير يا تعويض شود.

خط افتادگي روي ميل‌لنگ: دراثر وجود گرد و غبار داخل روغن يا پليسه فلزي در بين ياتاقان، ممكن است خط يا خطوطي روي ميل‌لنگ به وجود آيد.

افتادن خط عرضي روي ميل‌لنگ در افت فشار روغن خيلي موثر است و افتادن خط طولي مسئله‌اي ندارد. در هر ۲ صورت نبايد با ناخن حس شود، در غير اين صورت بايد باربرداري و پوليش شود. (يعني خطوط بايد از روي بدنه ميل‌لنگ پاك شود) تَرَك ميل‌لنگ: پس از شست‌وشو و تميزكردن ميل‌لنگ توسط پودرگچ يا پودرآجر مي‌توان ترك‌هاي روي آن را مشخص كرد و در صورت جزئي بودن آن، باربرداري مي‌كنند و يعني تراش مي‌دهند اما در صورت زياد بودن بايد روي ترك‌ها جوشكاري شود و تراش و تاب‌گيري و بالانس نيز روي آن انجام شود.

پيچيدگي ميل‌لنگ: در اين صورت با ساعت پايه‌دار مغناطيسي اندازه‌گيري شده و مقدار پيچيدگي آن روي لنگ‌هاي ۱ و ۴ اندازه‌گيري مي‌شود كه حد مجاز پيچيدگي در آن ۰/۰۲ تا ۰/۰۴ميلي‌متر است.

دو پهن شدن: وقتي لقي بين ياتاقان و ميل‌لنگ از ۰/۰۷ ميليمتر بيشتر شود، ضربه وارده از احتراق توسط شاتون به ميل‌لنگ رسيده و باعث دو پهني آن مي‌شود كه مي‌توان آن را با ميكرومتر در ۲ جهت اندازه‌گيري كرد و اگر اندازه‌ها از ۰/۰۵ ميلي‌متر با هم بيشتر تفاوت داشته باشند، ميل‌لنگ دو پهن شده است.

خراب شدن بوش ته ميل‌لنگ: در اين صورت، در ابتداي حركت ماشين، صداي شيهه از موتور شنيده مي‌شود كه براي درآوردن و تعويض آن بايد از بوش‌كش يا قلم چكش استفاده شود. خرابي بوش باعث لقي شفت گيربكس شده و همين لقي نيز باعث بيرون زدن دنده ۳ و ۴ يا دنده آخر مي‌شود.

بريدن ميل‌لنگ: گاهي ميل‌لنگ از مقاطع مختلف كه داراي تَرَك بوده يا فشار بيش از حد روي آنها قرار دارد اين اتفاق مي‌افتد.

ساييدگي ميل‌لنگ: در اثر غيرمجاز بودن لقي بين ياتاقان‌ها و ميل‌لنگ و كم شدن فشار روغن و كاركرد زياد قطعات، اتفاق مي‌افتد.

يك ميل‌لنگ به اين دلايل بايد تعويض شود: اندرسايز شدن (كوچك شدن بر اثر سائيدگي يا تراش) بيش از حد مجاز، سوختن انگشتي‌هاي ثابت و متحرك،‌ داشتن ترك عرضي عميق روي انگشتي‌ها و بريدن آن.

منبع:

عصر خودرو