صفحه اصلی    جستجوی پیشرفته    ارسال خبر برای تحریریه    تماس با ما    RSS  
مکمل شناسی
  مکمل های غذایی
پارت خودرو
  دانستنی های خودرو-پارت خودرو
ورزش و ورزشکاران
  ورزش و ورزشکاران
رضا
  موسیقی و سینما
کمیسیون بهداشت مجلس
  کمیسیون بهداشت مجلس
دارو ،درمان و سلامت
  دارو ،درمان و سلامت
اقتصاد و تجارت
  اقتصاد و تجارت
سرگرمی
  سرگرمی
 
   راهنمای کاربردی روزانه  
مکمل های غذایی، لیست شرکت های تولید کننده مکمل، مکمل های ورزشی، بهترین مولتی ویتامین، مولتی ویتامین کودکان
پیام های سلامت روزانه
مکمل های غذایی، لیست شرکت های تولید کننده مکمل، مکمل های ورزشی، بهترین مولتی ویتامین، مولتی ویتامین کودکان
لیست و اطلاعات مکمل های غذایی موجود در ایران
مکمل های غذایی، لیست شرکت های تولید کننده مکمل، مکمل های ورزشی، بهترین مولتی ویتامین، مولتی ویتامین کودکان
لیست و اطلاعات ترکیبات تغذیه ای
مکمل های غذایی، لیست شرکت های تولید کننده مکمل، مکمل های ورزشی، بهترین مولتی ویتامین، مولتی ویتامین کودکان
لیست و اطلاعات پزشکان
مکمل های غذایی، لیست شرکت های تولید کننده مکمل، مکمل های ورزشی، بهترین مولتی ویتامین، مولتی ویتامین کودکان
لیست مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت
مکمل های غذایی، لیست شرکت های تولید کننده مکمل، مکمل های ورزشی، بهترین مولتی ویتامین، مولتی ویتامین کودکان
لیست و اطلاعات شرکت های واردکننده مکمل های غذایی
 
   مروری بر خواندنی ها  
  شوخی جالب محسن تنابنده با یک عکاس/ عکس
  ماجرای علامه جعفری و زیباترین دختر دنیا
  زنی که زیباترین فرد سال ۲۰۱۴شد+تصاویر
  عکسی منتشر نشده از گلشیفته فراهانی,مهراوه شریفی‌نیا و باران کوثری
  عکس یادگاری مهناز افشار با حرمسرای ناصرالدین شاه
  علی دایی و مهدوی کیا در کنار خواننده لس آنجلسی+عکس
  اکبر عبدی در تلاش برای نجات از دست گروگان‌گیران
  طبقات این ساختمان نوبتی جابجا می‌شود!
  برندگان جشنواره نوروزی شرکت کفش ملی مشخص شدند
  جذابترین بازیگر زن سینمای بالیوود+تصاویر
 
 
   مروری بر خواندنی ها 2  
  آقای بازیگر در بیمارستان بستری شد+عکس
  آمریکایی‌ها با پرچم ایران دور افتخار زدند+ عکس
  ماهینی و خلعتبری در کنار مسی ایران
  تصادف شدید اعضای گروه آریان + تصاویر
  عکسی غمناک از بنیامین
  عکس/حضور بدون حجاب اشتون در سفارت ایران
  نام بازیکن ایرانی در لیست تیم ملی سوییس برای جام جهانی ؛ عکس
  «بهنوش بختیاری» و «احسان علیخانی» در کنسرت یراحی/ عکس
  اولین گفت‌وگوی «مرتضی پاشایی» در مورد روزهای بیماری اش
  چهره ای که علی کریمی شدیدا پشت اوست ؛ عکس
 
 
   محبوبترین اخبار 1  
 
 
   محبوبترین اخبار 2  
 
   محبوبترین اخبار 3  
- اندازه متن: + -  کد خبر: 107490پنجشنبه، 11 تیر 1394 - 09:00
نرخ‌های دستوری بحران ارزی را تشدید کرد
نرخ‌های دستوری بحران ارزی را تشدید کرددر زمانی که انتظار نوسانات ارزی می‌رفت، مقامات اقتصادی نرخ‌های سود بانکی را کاهش دادند و این سیاست در زمان نامناسب اثراتی معکوس بر انتظارات کارگزاران اقتصادی گذاشت
  

بررسی دلایل نوسانات ارزی در سال‌های 92-90

دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس، در گزارشی، به بررسی دلایل نوسانات ارزی در سال‌های اخیر پرداخته است.

به گزارش «تعادل»، هدف اصلی این گزارش، بررسی دلایل بروز نوسانات ارزی در ایران و نقاط اشتراک و افتراق آن با کشورهایی است که نوسانات شدید ارزی را در حد یک بحران تجربه کرده‌اند.

با توجه به هدف مذکور تجربه کشورهای ترکیه، کره جنوبی، تا مقایسه بین وضعیت ایران در سال‌های بروز تلاطم ارزی با کشورهای مورد مطالعه نشانگر برخی وجوه تشابه و نیز افتراق است.

از وجوه تشابه بین ایران و این کشورها، می‌توان به حفظ نرخ ارز و عدم تعدیل آن متناسب با تغییر شرایط اقتصادی در سال‌های پیش از بحران به مدت نسبتا طولانی اشاره کرد. همانند کشورهای مذکور در ایران نیز زمینه‌های قبل از وقوع بحران از سال‌های پیش از آن به شکل تضعیف شرایط اقتصادی و انباشت عدم تعادل وجود داشت.

با این حال برخی از وجوه افتراق بین ایران و کشورهای مورد بررسی قابل ذکر است. در ایران نوسانات شدید ارزی با شوک‌های ناشی از هدفمندی یارانه‌ها و پس از آن تحریم‌های اقتصادی بروز کرد.

از سوی دیگر، این کشورها امکان کمک گرفتن از نهادهایی مانند صندوق بین‌المللی پول را داشته‌اند که این کمک‌ها در برخی موارد برای آنها مثمرثمر بوده است، اما ایران به دلیل بروز تحریم‌ها امکان بهره گرفتن از این کمک‌ها را نداشته است.

درواقع بخشی از شدت نوسان ارزی در ایران به‌دلیل تاثیر تحریم‌ها در انتقال درآمدهای نفتی به داخل و وابستگی اقتصاد ایران به آنها در سال‌های پیش از آن بوده است. با این حال حتی بدون تحریم‌های اقتصادی نیز با احتمال زیاد بحران با یک وقفه نمود پیدا می‌کرد.

در ایران شاهد بودیم در زمانی که انتظار نوسانات ارزی می‌رفت، مقامات اقتصادی نرخ‌های سود بانکی را کاهش دادند و این سیاست در زمان نامناسب اثراتی معکوس بر انتظارات عاملان اقتصادی گذاشت.

گرچه نظام ارزی در ایران به‌طور رسمی «شناور مدیریت‌شده» است، در عمل گونه‌یی از نظام‌های ارزی ثابت در یک دامنه محدود از سوی بانک مرکزی و عدم اصلاح نرخ ارز متناسب با تورم به اجرا درآمده است. به همین دلیل طی سال‌های گذشته، شرایط اقتصادی حاکم بر کشور و تضعیف آن به‌دلیل بروز تورم، افزایش کسری بودجه، کسری تجاری بدون نفت، کاهش رشد اقتصادی و رشد نقدینگی در بازار ارز انعکاس نیافت.

تغییر انتظارات فعالان اقتصادی به‌دلیل انتشار اخبار مربوط به آغاز طرح‌ هدفمندسازی یارانه‌ها در نیمه دوم سال 1389، کاهش نرخ‌های سود بانکی در ابتدای سال 1390 و تشدید تحریم‌های اقتصادی به سفته‌بازان و سایر عوامل اقتصادی پیام عدم پایداری نرخ‌های ارز فعلی و در نتیجه کاهش ارزش ریال در آینده را داد. در نتیجه عدم تعادل‌هایی که باید طی سالیان گذشته به‌تدریج باعث تعدیل نرخ‌های ارز می‌شدند، به یکباره اثر خود را در بازار تخلیه کردند.

با توجه به تجربه‌ سال‌های 1390 تا 1392 و نیز تجربه کشورهای مورد بررسی، می‌توان سیاست‌های پیشنهادی برای پیشگیری از بروز بحران ارزی در آینده در اقتصاد ایران را به این صورت بیان کرد:

1. لزوم تعدیل نرخ‌های ارز متناسب با شرایط اقتصادی،

2. لزوم توجه به الزامات نظام ارزی شناور مدیریت شده،

3. توجه به بخش حقیقی اقتصاد ایران،

4. توجه به نقش صندوق توسعه ملی.

در این گزارش آمده است:

از وجوه تشابه بین ایران و این کشورها، می‌توان به حفظ نرخ ارز و عدم تعدیل آن متناسب با تغییر شرایط اقتصادی در سال‌های پیش از بحران به مدت نسبتا طولانی اشاره کرد. این چیزی است که در تجربه مکزیک و ترکیه مشاهده شد.

از سوی دیگر، در ایران نیز مانند ترکیه، مکزیک و تایلند، زمینه‌های قبل از وقوع بحران از سال‌های پیش از آن به شکل تضعیف شرایط اقتصادی و انباشت عدم تعادل وجود داشت. با این حال برخی از وجوه افتراق بین ایران و کشورهای مورد بررسی قابل ذکر است.

اولا در ایران نوسانات شدید ارزی با شوک‌های ناشی از هدفمندی یارانه‌ها و پس از آن تحریم‌های اقتصادی بروز کرد در حالی که در این کشورها بحران سیاسی تنها در مکزیک با بحران همزمانی داشته است.

از سوی دیگر، این کشورها امکان کمک گرفتن از نهادهایی مانند صندوق بین‌المللی پول را داشته‌اند که این کمک‌ها در برخی از موارد برای آنها مثمرثمر بوده است، اما ایران به‌دلیل بروز تحریم‌ها امکان بهره‌ گرفتن از این کمک‌ها را نداشته است. در واقع بخشی از شدت نوسان ارزی در ایران به‌دلیل تاثیر تحریم‌ها در انتقال درآمدهای نفتی به داخل و وابستگی اقتصادی ایران به آنها در سال‌های پیش از آن بوده است.

با این حال همانطور که در گزارش نیز به آن اشاره شد، حتی بدون تحریم‌های اقتصادی نیز به احتمال زیاد بحران با یک وقفه نمود پیدا می‌کرد. یکی دیگر از وجوه افتراق بین ایران و کشورهای مورد بررسی، سیاست پولی حاکم بر این کشورها در زمان بحران بوده است.

در تمامی این کشورها در زمان بحران نرخ‌های بهره افزایش یافت تا از شدت کاهش ارزش پول ملی تا حدی کاسته شود. اما در ایران شاهد بودیم در زمانی که انتظار نوسانات ارزی می‌رفت، مقامات اقتصادی نرخ‌های سود بانکی را کاهش دادند و این سیاست در زمان نامناسب آثاری معکوس بر انتظارات عاملان اقتصادی گذاشت.

شاید اگر در ابتدای سال 1390 نرخ‌های سود بانکی به آن میزان کاهش نمی‌یافت، روند فرار از ریال و خرید دارایی‌هایی مانند دلار، طلا و مسکن به این شدت نبود. هر چند نرخ‌های سود بانکی تنها می‌توانند نقش تخفیف‌دهنده داشته باشند اما مانع از بروز بحران نمی‌شوند.

نگاهی به شرایط حاکم بر اقتصاد کلان ایران در دوره پیش از وقوع نوسانات ارزی سال‌های 1392-1390 نشان داد که:

- گرچه نظام ارزی در ایران به‌طور رسمی «شناور مدیریت شده» است، در عمل گونه‌یی از نظام‌های ارزی ثابت در یک دامنه محدود از سوی بانک مرکزی (عدم اصلاح نرخ ارز متناسب با تورم) به مرحله اجرا درآمده است.

درست به همین دلیل طی سال‌های گذشته، شرایط اقتصادی حاکم بر کشور و تضعیف آن (به‌دلیل بروز تورم، افزایش کسری بودجه، کسری تجاری بدون نفت، کاهش رشد اقتصادی و رشد نقدینگی) در بازار ارز انعکاس نیافت. انباشت عدم تعادل‌های فوق در نهایت زمینه‌های بروز بحران در اقتصاد کشور را فراهم کرد.

این موارد در کنار تغییر انتظارات فعالان اقتصادی به‌دلیل انتشار اخبار مربوط به آغاز طرح هدفمندسازی یارانه‌ها در نیمه دوم سال 1389، کاهش نرخ‌های سود بانکی در ابتدای سال 1390 و تشدید تحریم‌های اقتصادی (با توجه به همراهی نوسان‌های نرخ ارز با اخبار مثبت و منفی مربوط به تحریم‌ها)، با آنکه هنوز در عمل اتفاقی رخ نداده بود، به سفته‌بازان و سایر عوامل اقتصادی پیام عدم پایداری نرخ‌های ارز فعلی و در نتیجه کاهش ارزش ریال در آینده را داد.

نتیجه چنین روندی این بود عدم تعادل‌هایی که باید طی سالیان گذشته به‌تدریج باعث تعدیل نرخ‌های ارز می‌شدند، به یکباره و ظرف مدت دو سال اثر خود را در بازار تخلیه کردند.

از این نظر، شباهت بارزی بین شرایط قبل و حین بحران در ایران و سایر کشورهای مورد بررسی وجود داشته است. چراکه در کشورهایی که نظام ارزی ثابتی در قبل از بحران داشتند، دیدیم عدم تناسب نرخ ارز با شرایط اقتصاد در دوران بحران ارزی مشکل‌ساز شده و بالاخره بعد از بحران نرخ ارز متناسب با شرایط جدید تعیین خواهد شد.

- علاوه بر این، در سال‌های پیش از بحران، سرمایه‌گذاری‌های بخش دولتی و خصوصی در اقتصاد ایران به سمت ساختمان (بخش غیرقابل مبادله) هدایت شد که از این منظر مشابه تجربه کشور تایلند است. در کنار آن کاهش نرخ سود بدون تناسب آن با تورم و شرایط اقتصادی سبب تضعیف بخش بانکی و گرایش به سمت بازار ساختمان، طلا و ارز در ایران شد.

- با توجه به نظام ارز حاکم بر اقتصاد ایران و ضعف بنیان‌های کلان اقتصادی می‌توان بحران ایران را در گروه نسل اول بحران‌های ارزی طبقه‌بندی کرد.

 پیشنهادهای سیاستی

مرکز پژوهش‌ها در این گزارش چند پیشنهاد سیاستی ارائه کرده است.

با توجه به تجربه سال‌های 1390 تا 1392 و نیز تجربیات کشورهای مورد بررسی، می‌توان سیاست‌های پیشنهادی برای پیشگیری از بروز بحران ارزی در آینده اقتصاد ایران را به این صورت بیان کرد:

- لزوم تعدیل نرخ‌های ارز متناسب با شرایط اقتصادی: مطابق با بند «ج» ماده (81) قانون برنامه پنجم توسعه، «نظام ارزی کشور، «شناور مدیریت شده» است. نرخ ارز با توجه به حفظ دامنه رقابت‌پذیری در تجارت خارجی و با ملاحظه تورم داخلی و جهانی و همچنین شرایط اقتصاد کلان ازجمله تعیین حد مطلوبی از ذخایر خارجی تعیین خواهد شد.»

درواقع در قانون توجه به شرایط اقتصاد کلان در تعیین نرخ ارز به‌صراحت بیان شده است. با این حال شاهد بودیم نرخ‌های ارز در سال‌های پیش از بروز تلاطم ارزی در ایران، نرخ‌های ارز بدون هماهنگی با شرایط عملاً ثابت نگه داشته شده بود.

شاید وفور درآمدهای ارزی و تلاش برای کنترل تورم از طریق تداوم واردات با وجود رشد مداوم نقدینگی یکی از دلایل این سیاست بود. شاید اگر از سال‌های قبل به‌طور سالانه و متناسب با شرایط اقتصادی نرخ‌های ارز تعدیل می‌شدند، نوسان ارزی به‌شدت سال‌های 1391 و 1392 رخ نمی‌داد.

- لزوم توجه به الزامات نظام ارزی شناور مدیریت شده: همانطور که بیان شد در متن قانون نظام ارزی کشور «شناور مدیریت شده» معین شده است. اگر این موضوع مبنا باشد، الزامات نظام مذکور نیز باید در نظر گرفته شده و در عمل به‌کار گرفته شوند، در نظام ارزی شناور مدیریت شده، اولاً نرخ‌های ارز باید شناور باشند، لذا نرخ ارز نمی‌تواند لنگر اسمی سیاست پولی باشد و ثانیا مدیریت بانک مرکزی نیز در این نظام ارزی باید محدود به شرایط خاص و بحرانی باشد. مطالعات نشان می‌دهد که در کشورهای نفتی تمایل زیادی به حفظ ارزش پول ملی در برابر دلار وجود دارد.

در تحقیقی که در سال 2007 انجام شد، نشان داده شد که افزایش 100 درصدی در قیمت‌های حقیقی نفت (یعنی با کسر نرخ تورم دلار از آن) نوعاً موجب می‌شود که نرخ حقیقی دلار برحسب پول ملی کشورهای صادرکننده نفت 50درصد کاهش یابد.

در کشورهایی که نظام ارزی انعطاف‌پذیر دارند، این کاهش ازطریق کاهش نرخ اسمی دلار صورت می‌گیرد، اما در کشورهایی که نرخ ارز ثابت دارند یا اینکه نرخ‌های ارز به میزان زیادی کنترل می‌شود، این تعدیل از طریق افزایش قیمت‌های داخلی (تورم) نمایان می‌شود. اما تعدیل از طریق تورم هزینه‌های زیادی بر اقتصاد ملی تحمیل خواهد کرد.

در اینجا وجود یک چارچوب سیاستی مناسب با نظام ارزی شناور به‌گونه‌یی که لنگر اسمی سیاست پولی جایگزین نرخ ارز برای آن در نظر گرفته شود، احساس می‌شود. درواقع الزام مهم نظام‌های شناور، جایگزینی لنگر نرخ ارز با یک چارچوب هدفگذاری تورمی است.

این موضوع نیازمند اصلاحاتی نهادی در ساختار ارتباط بین دولت و بانک مرکزی و موارد دیگری است که براساس آن بانک مرکزی مسوولیت و نیز اختیار لازم برای کنترل تورم را داشته باشد. در این صورت است که می‌توان انتظار داشت سیاست ارزی با سیاست پولی هماهنگی لازم را داشته باشند.

- توجه به بخش حقیقی اقتصاد ایران: همانطور که بررسی‌ها نشان داد بخش حقیقی در اقتصاد ایران طی سال‌های گذشته تضعیف شده است. حفظ ارزش پول ملی نیازمند تقویت بنیان‌های اقتصادی است. لذا توجه به افزایش بهره‌وری، رشد اقتصادی، سرمایه‌گذاری صنعتی و حفظ انضباط مالی دولت، پیش‌نیازهای حفظ ثبات بازار ارز در آینده خواهند بود.

- توجه به نقش صندوق توسعه ملی: همانطور که بیان شد، اقتصاد ایران طی سال‌های پیش از بروز تلاطم‌های ارزی به‌شدت به نفت وابسته شده بود. مدیریت ناصحیح حساب ذخیره ارزی و کاهش ذخایر آن موجب شد تا اولاً زمینه‌های بروز بحران ارزی در ایران ایجاد شود، ثانیاً در زمان بحران عملاً منابع کافی برای دفاع از نرخ‌های ارز مورد نظر دولت وجود نداشته باشد. لذا لازم است مدیریت صندوق توسعه ملی به‌گونه مناسبی انجام شود تا تجربه حساب ذخیره ارزی مجدداً تکرار نشود.

تعداد بازدید: 383 ،    
  

::  سلامت روزانه ::  اخبار کمیسیون بهداشت مجلس ::  اخبار اقتصادی کمیسیون های مجلس ::  دارو و اقتصاد درمان ::  اقتصاد و تجارت ::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  RSS ::  نسخه موبایل ::  نسخه تلکس
© خبر پرداز 1390
پشتیبانی توسط: sievo.ir